Kurdish Terrorist Organization PKK Asks for Obama’s Help and Support

“Zaman,” Turkish Daily, 11-07-2008

By: Ismail Avci

Translated by: Garabet Moumdjian

Among those sending congratulatory messages to newly elected President Barack Obama was the PKK (Kurdish People’s Party). The leaders of the terrorist organization, Murat Karayilan and Zubayir Aydar, who had signed the congratulatory message to Obama, asked the president elect to work toward a solution for the Kurdish issue in Turkey.

By stating that they are not enemies of Iraq, the PKK terrorist leaders asked Obama to search for a democratic solution to the Kurdish question. In their congratulatory letter, posted on a web page believed to be close to the PKK, Karayilan and Zubayir underlined the fact that “the PKK was unjustly considered a terrorist organization throughout the reign of President George W Bush. The latest, distorted, view in this regard, adopted last year with the objective of appeasing Turkey, was that our organization was to be considered an enemy of the United States, Turkey, and Iraq. Turkey was provided advanced weaponry and it’s civil and military intelligence apparatus were enhanced.

This plain lamenting and complaining shows that the PKK expects new treatment from the forthcoming Washington Administration.

Original article

Terör örgütü PKK, Obama’dan destek istedi

ABD’nin yeni ba?kan? Barack Obama’ya kutlama mesaj? göndererek beklentilerini dile getirenler aras?nda terör örgütü PKK da yer ald?. Teröristba?? Murat Karay?lan ve Zübeyir Aydar ad?na yay?mlanan kutlama mesaj?nda Obama’ya Kürt sorununu çözmesi için ça?r?da bulunuldu.

Terörist Karay?lan ve Aydar, ABD ve Irak’?n dü?man? olmad?klar?n? savunarak, Obama’dan Kürt sorununun demokratik çözümüne katk? sunmas?n? istedi. Örgüte yak?n internet sitelerinde, Obama’ya gönderildi?i belirtilen mektupta, “Ba?kan G.W. Bush döneminde hareketimiz haks?z bir ?ekilde terör listesine al?nd?. En son olarak geçen sene Türkiye’yi memnun etmek için Say?n Bush taraf?ndan hareketimiz ABD, Irak ve Türkiye’nin dü?man? ilan edildi. Türkiye’ye geli?mi? silahlar verildi, askerî istihbarat deste?i sa?land?.” denilerek, PKK ile mücadelede Washington ile artan i?birli?inden ?ikayet edildi.

Ismail Avci
07 Kasim 2008, Cuma
URL: http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=757654&title=teror-orgutu-pkk-obamadan-destek-istedi

How Is Obama Going to Deal with Turkey?

Watching America

From: Radikal, Turkey
Original Article (Turkish)

Translated By Garabet K. Moumdjian

6 November 2008

Edited by Lauren Abuouf

ANKARA- Obama’s election for the United States’ presidency is a matter that doesn’t interest his country only. It rather interests the whole world. The most important thing for us is what changes in America’s foreign policy will be of importance to Turkey.

With the election of the black American, Democratic candidate Barack Obama as president of the USA, many changes are awaited in the foreign policies of the new administration. The list of issues Obama stressed during his campaign, such as Turkey, the number of US troops in Iraq, Cuba, policies toward Iran, energy policies etc., is a long one. Here are the changes we might witness:

Obama’s Politics toward Turkey

In an interview with Turkey’s NTV, Omar Tashpinar, Brookings Institute researcher and an expert on Turkey, said that this election will be good for Turkey. “The experts on Turkey on Obama’s team know Turkey better than those on Bush’s team,” added Tashpinar. “Obama’s administration will resemble that of Clinton,” he concluded.

The Armenian Question

Tashpinar also added that when analyzing Obama, one must not look at him only from the Armenian point of view. He also added that, "what Obama wants is to take away the Armenian issue from the focal point of American politics. This means that what needs to be done is what is happening at this moment, like president Gul’s visit to Yerevan. In other words, Turkey must rely on itself in solving this problem.”

Lobbying the European Union

According to Tashpinar, Obama will lobby for Turkey excessively within the European Union. Tashpinar is of the opinion that Obama will be even more vocal than Clinton in this matter.

Peace will come to the Middle East

“Like Clinton, Obama will work toward establishing peace in the Middle East,” adds Tashpinar. He stressed that Obama knows how important Turkey is in this process and how big of a strategic role the country plays in the Middle East.

“It is important that Turkey understands this and plans its future steps accordingly,” concluded Tashpinar.

Concerning Northern Iraq

Tashpinar had this to say regarding policies toward Northern Iraq: “From Washington’s point of view Turkey is showing a very positive stance toward the issue in Northern Iraq (with respect to the Kurds). This means that Turkey is not waiting for a solution to come from the United States, but rather is taking step in that direction, and, most importantly, Turkey is not harboring any fear about Northern Iraq. According to Obama, the United States is not going to remain in the area forever, and this means that good relations between Turkey and Northern Iraq are welcomed. So, instead of looking only to the issue of the PKK (Kurdish Workers Party), it will be better if Turkey engages Northern Iraq and thus wins [Mesud] Barzani’s friendship. Kirkuk is the mother of all issues...if that issue is solved, Northern Iraq will be on its way to relaxation.”

Tashpinar also stressed that President Obama’s stance toward the PKK is as follows: “Obama also looks at the PKK as a terrorist organization, but he also believes that there is a Kurdish issue in Turkey. The most important issue for the United States under Obama is Turkey's efforts to solve its problems by engaging others with whom it [the U.S.] has problems. Therefore, I believe that before relocating his soldiers away from Northern Iraq, Obama will see to it that some sort of arrangement is reached with Turkey.”

http://watchingamerica.com/News/11374/how-is-obama-looking-to-turkey/

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՀԱՅԵՑԱԿԷՏԻ ՄԸ ՓՆՏՐՏՈՒՔԻ ՈՒՂԻՈՎ՝

Կիւլի Երեւան Այցելութիւնն ու Հ.Յ.Դ.ի Սկզբունքային Կեցուածքը

Հայ շրջանակներու մօտ հարցադրումներ զարգացած են այն մասին, որ արդիօ՞ք նախագահ Սարգսեան ճիշդ քայլ առաւ Թուրքիոյ նախագահ Ապտալլա Կիւլը Երեւան հրաւիրելով: Նոյն շրջանակներուն մօտ նաեւ նշմարելի է որոշ վրդովում, որ ՀՅԴ-ն ինչո՞ւ բացարցակ, ակներեւ եւ ուժական հայեցակետ չէ ճշդած այս այցելութեան հակազդելու համար: Այս վրդովումը նկատելի համեմատութեամբ զգացական է: Բայց եւ այնպէս անպատասխան կարելի չէ թողուլ զայն եւ հարկաւոր է կացութիւնը քաղաքական, քննական պրիսմակէ անցնել:

Այս գրութեան դրդապատճարը Սարգսեանի քաղախականութիւնը պաշտպանելը չէ: Արդէն քաղաքական դէտերու բացայայտումները յստակացուցած են, որ Սարգսեանի Մոսկովեան յայտարարութիւնն ու Կիւլին հրաւէր ուղղելը կապուած են քաղաքական մեծապետական խրդին հասկացութիւններու, որոնց միտք բանին Հայաստան-Թուրքիա սահմաններու բացումն է, որը իբրեւ նախամուտ պիտի ծառայէ հայեւթուրք հարցի կնճրոտ ու հաստաբոր պատին վրայ ճեղք մը բանալու եւ այդ ճեղքէն մուտք գործելով՝ հարցի «լուծման» կամ նոյնիսկ աղավաղման նոր առիթներ ու կարելիութիւններ ստեղծելու: Աւելի'ն, Վրաստանի կացութեան ու անոր հետեւանքով չբանող քարիւղատարի մէկ այլ տարբերակը Հայաստանի վրայով դէպի Էրզրում հասցնելու իսկական առիթ կայ մեծապետական քաղաքական մտածողութեանց մէջ: Ասոր ի տես՝ որոշ ագահութիւն նշմարելի է սահմաններով ծովազուրկ Հայաստանի նախագահի շրջանակներուն մօտ, ինչ որ աւելի ախորժակաբեր կը դարձնէ առնուազն Թուրքիոյ հետ սահմանները բանալու Սարգսեանի առաջարկը: Միւս կողմէ կայ նաեւ թրքական մօտեցումի դրդապատճառը, որուն հիմամբ Հայաստանի հետ սահմանները բանալու հարցը ուղղակի կապուած է Թուրքիոյ Եւրոմիութեան միանալու կենսահարցին: Հետեւաբար, եկէ'ք եւ դուք դատաւորը եղէ'ք այն բանին, թէ Կիւլի Երեւան այցը որո՞նց ջրաղացին մէջ ջուր լեցնելու կը ծառայէ:

Գրութեան պատճարը հետազօտել ու քննելն է, որ արդիօ՞ք ՀՅԴ-ի այս գծով բռնած ուղղին, զոր աւելի պիտի մանրամասնենք վարը, քաղաքական մոմենտը ճիշտ գնահատելով, Հայ Դատի հետապնդման գծով կուսակցութեան տասնամեակներ շարունակ որդեգրած սկզբունքային առաջադրանքներէն շեղում կատարելու փորձ մըն է՞ կամ չէ:

Երբ այս յօդուածը տպուի «Ասպարէզ»ի այսօրուան թիւին մէջ՝ Թուրքիոյ նախագահ Ապտալլա Կիւլի «Հայաստան-Թուրքիա» ֆութպոլի խաղը դիտելու համար Երեւան այցելութիւնը կրնայ ըլլալ իր աւարտին հասած ըլլայ: Չենք կրնար առ այժմ կրահել՝ թէ այդ այցելութիւնը ինչպէ՞ս պիտի անցնի, կամ ժողովրդային ի՞նչ հակազդեցութեան առիթ պիտի տայ, կամ չտայ: Ինչ որ գիտենք այն է, որ Հայաստանի նախագահ Սերճ Սարգսեան մեծ կարեւորութիւն կու տայ այցելութեան եւ արդէն իսկ յայտարարած է, որ այցելութիւնը խանգարելու որեւէ փորձ՝ իր վարչակարգին դէմ ուղղուած քայլ պիտի նկատէ: Հետաքրքրական է նաեւ որ ամիսներէ ի վեր Սարգսեանի նեմեսիսը եղող Հայաստանի նախկին նախագահ Լեւոն Տէր Պետրոսեան ամբողջովին Սարգսեանի կողմնակից է այցելութեան առթիւ: Տարբեր ալ կրնա՞ր ըլլալ Տէր Պետրէոսեանի կեցուածքը, երբ ան իր իշխանութեան որով ջատագովն էր հայ-թրքական յարաբերութեանց բարելաւման, ի գին ազգային պահանջատիրութեան, որը ըստ Հայաստանի առաջին նախագահին «կեղծ կադակորյա» էր:

Վերադառնանք նիւթին: Երբ հայեւթրքական յարաբերութիւնները վերսկսելու համար Սարգսեան իր առաջին յայտարարութիւնները կատարեց Մոսկուա իր այցելութեան ընթացքին, օրին այս սիւնակով սխալ գտանք իր այն յայտարարութիւնը, ըստ որուն Հայաստան պատրաստ է նոյնիսկ Հայկական Ցեղասպանութեան իրողութեան քննարկման գծով պատմաբաններու յանձնաժողով մը յառաջացնելու: նախագահի պալատէն բացատրութիւն տրուեցաւ թէ մամուլը սխալ ըմբռնած էր նախագահի յայտարարութիւնը, օրին այդ բացատրութեան արձագանքը եկաւ ՀՅԴ Բիւրոյի Հայ Դատի Յանձնախումբի Կեդրոնական Գրասենեակի վարիչ՝ Կիրօ Մանոյանէն (իմա՝ Բիւրոյի խօսնակ-ԿՄ), երբ Յունիս 29-ին «Ազատութիւն» Ձայնասբիւռէն իր ունեցած մէկ ելոյթի ընթացքին ըսաւ.-

«Հայաստանի նախագահի արտայայտած (հայեւթուրք-ԿՄ) համաձայնութիւնը մէկ այլ ձեւի յանձնախմբի մասին է, որ ոչ թէ Թուրքիայի առաջարկածը պիտի քննէր, որ ցեծասպանութիւն եղել է կամ չի եղել, Հայաստանի նախագահի համաձայնածը ցեղասպանութեան մասին չէ, որ պիտի լինի, այլ կարող է ցեղասպանութեան տարբեր մանրամասնութիւնների մասին լինել»:

Պէտք է հոս ընդգծել սակայն, որ բաղաքշականէ անդին չէր անցներ հարցազրոյցէն ժամանակ մը առաջ Մանոյանի Armenian Reporter անգլերէն շաբաթաթերթի թղթակիցի հարցումին տուած «դիւանագիտական» մէկ պատասխանը, ըստ որուն, նախագահին՝

«ակնյայտօրէն վատ խորհուրդ են տուել հայ-թուրքական յանձնաժողովի հետ կապուած հարցով»:

Մինոյեան նաեւ աւելցուցած է, որ.-

«Մեր մօտեցումը այն է, որ ամէն դէպքում, նման յայտարարութեան կարիք չկար, որպէսզի այս շփոթը չյառաջանայ եւ մենք ընդունինք, որ նաեւ արգործնախարարե ինչպէս յայտարարեց, Հայոց Ցեղասպանութեան միջազգային ճանաջման խնդիրը մնում է Հայաստանի արտաքին քաղաքականութեան օրակարգում:»

Այլ խօսքով, ՀՅԴ-ն, յանձինս իր Բիւրոյին, արդէն այս գծով հարցադրում կատարած էր նախագահին մօտ եւ անկէ պատասխան ստացած այն գծով, որ նախագահը, ինչպէս նաեւ արգործնախարարը, հայեւթուրք յարաբերութեանց իրենց նոր մշակուած քաղաքական հայեցակէտին մէջ երբէք խնդրոյ առարկայ չեն դարձներ Հայկական Ցեղասպանութեան հարցը, կամ այդ գծով զիչումի չեն երթար:

Իբրեւ Հայկական Հարց հետապնդող հիմնական ուժ, ՀՅԴ-ն պէտք էր նախագահէն նման բացատրութիւն ստանար, նկատի ունենալով որ Ցեղասպանութեան ճանաչման, Հատուցումին, եւ Հողային պահանջատիրութեան սկզբունքները կուսացութեան ծրագրային սկզբունկային ու ռազմավարական անփոփոխ կէտերէն ըլլալով հանդերձ, անոնք նոյնպէս ամրագրուած են նորանկախ Հայաստանի Սահմանադրութեան եւ Ազգային Ապահովութեան համակարգին մէջ եւ մեր հայրենիքին գոյութեան իմաստն (reson d’etre) ու ազգային ապահովութեան կայացման կը վերաբերին:

Ուրեմն, ՀՅԴ-ին համար այս խիստ կարեւոր հարց էր, մանաւանդ որ ան Սարգսեանի յառաջացուցած քոալիսիոն կառավարութեան մաս կազմած էր այն յստակ համոզումով, որ Հայկական Հարցի հետապնդման եւ մանաւանդ հայեւթուրք յարաբերութեանց նոր ոլորտներու յառաջացման մէջ՝ նախագահը անպայմանօրէն այդ հարցերը պիտի անցներ կառավարութեան եւ, այդ իսկ միջոցաւ, ՀՅԴ-ի քննարկման բովէն:

Երբ Մանոյեանի հարց տրուած է այն մասին, որ հայ ժողովուրդը ի՞նչպէս կրնայ հակազդել Կիւլի այցելութեանւ, ան պատասխանած է ըսելով.-

«...իր (նախագահի-ԿՄ) հրաւիրելուն դէմ չենք, եթէ ինքն է հրաւիրում, բայց կարծում են նաեւ, որ առնուազն մէկ մասը մեր հասարակութեան, Թուրքիայի նախագահը, եթէ պատահի որ Երեւան այցելի, իր վրդովմունքն էլ կ'արտայայտի: Պարզ է, քաղաքակիրթ եղանակով:»

Եթէ լաւ կը յիշենք դէպքերու ընթացքը, Կիւլ երկար ժամանակ անպատասխան ձգեց Սարգսեանի հրաւէրը եւ միայն քանի մը օր առաջ համաձայնեցաւ Երեւան գալու: Թերեւս Թուրքիոյ նախագահին պատասխանը ուշացնելը ապահովական պատճարներով էր: Սակայն նոյնիսկ եթէ ան բացասականով պատասխանէր, այդ պատճար չէր կրնար ըլլալ, որ քաղաքական կուսակցութիւն մը, այս պարագային ՀՅԴ-ն, այսպէս կոչուած «սպասման օրեր»ուն հայեցակէտ մը չճշդեր այդ ուղղութեամբ: Սակայն արդիո՞ք այդ էր կացութիւնը ՀՅԴ-ի պարագային: Պատասխանը անքամ մը եւս կու գայ Մանոյեանէն, երբ ան նոյն հարցազրոյցի ընթացքին կտրուկ եւ ուժական կերպով կ'ըսէ.-

«Մենք այժմ գործընթաց ենք սկսել՝ ուղղակիօրէն նախագահից պահանջելով բացատրութիւններ ու ճշգրտումներ իր արտայայտութիւնների առընչութեամբ, որովհետեւ սա յստակ շեղում է թէ' նախկին նախագահ Քոչարեանի, թէ' գործող վարչակազմի (իմա՝ Քոալիցիոն կառավարութեան-ԿՄ) մինչ այժմ որդեգրած դիրքորոշումներից: Վերջերս (նախագահի-ԿՄ) արտայայտած դիրքորոշումն անընդունելի է մեզ համար»:

Եթէ նկատի ունենանք Մանոյեանի պատասխանը երբ իրեն հարց տրուած է, որ «Դաշնակցութիւնը ցոյցեր կամ բողոքի այլ ելոյթներ կրնա՞յ կազմակերպել», ան պատասխանած է, ըսելով.-

«Չենք որոշել, որ չենք անելու, ոչ էլ որոշել ենք , որ անելու ենք...բայց եթէ Թուրքիայի նախագահը այս պայմաններում համաձայնի գալ Երեւան, վստահ եմ, որ մեր ժողովուրդն էլ իր տեսաքէտը կ'արտայայտի Թուրքիայի նախագահի նկատմամբ»:

Մանոյեանի պատասխանը կարդացող որեւէ քաղաքական դէտ պիտի եզրակացնէ, որ ան այս հարցին մօտեցած է պահանջուած դիւանագիտութեամբ: Ինչո՞ւ խաղաքարտերդ բանալ, երբ այցելութեան հարցը դեր եւս յստակ չէ: Բայց պատասխանին մէջ կայ նաեւ այն տուեալը, որ հայ ժողովուրդը չի կրնար նման այցի կապակցութեամբ բացթողում կատարել եւ «իր տեսակէտը կ'արտայայտի»: Իսկ ժողովուրդն ինչպէ՞ս կարտայայտէ իր տեսակէտը, եթէ այդ համակարգուած ու ծրագրուած չըլլայ կազմակերպիչ քաղաքական ուժի մը կողմէ: Աւելի'ն, նկատի ունենալով որ այսպէս կոչուած «Տէր Պետրոսեանական ընդդիմութիւնը» արդէն համաձայն է նախագահ Սարգսեանի յղած այցի հրաւէրին, Հայաստանի մէջ ՀՅԴ-էն բացի ո՞ր քաղաքական ուժն է, որ սկզբունքային կեցուածքով նման արտայայտութիւն պիտի դրսեւորէ:

Հոս կայ շատ կարեւոր հանգամանք մը, որ պէտք է ընդգծուի: Վերջին տասնամեակին եւ պայմաններու բերումով քաղաքական գործի նետուած
ՀՅԴ-ն քոալիցիոնի անդամ ըլլալով հանդերձ որոշ հարցերու ու քաղաքական հայեցակէտերու պարագային չէ վարանած իր սկզբունքային հակառակութիւնը արտայայտելու, եթէ այդ հարցերն ու հայեցակէտերը կուսակցութեան որդեգրած համահայկական սկզբունքներուն դէմ են կամ զանոնք վտանքի կրնան ենթարկել: Այդպէս էր պարագան նախագահ Քոչարեանի իշխանութեան օրով ու այդպէս ալ կը շարունակուի այսօր:

Ահավասիկ, Կիւլի այցելութեան պարագան այն հարցերու շարքին է, ուր ՀՅԴ.ն, Սարգսեանի վարչակարգին մաս կազմելով հանդերձ, իր ինքնորոյն միջոցներով կը հակազդէ անոր: Բայց հակազդեցութիւնը ոչ թէ կամայական յ ու արտարոց, այլ զուսպ, կշռուած ու քաղաքական հասունութիւն ցուցաբերող:

Հետեւաբար, երբ Կիւլի ինքնադիրը Զուարդնոց Օդակայան վայրէջք կատարէ, հոնկէ մինչեւ Հրազդան Մարզաւան դէմ հանդիման պիտի գտնուի Հայկական Ցեղասպանութեան հետեւանքով ստեղծուած ու Հայ Դատի ամբողջական հետապնդումով սկզբունքային ու անշեղ կեցուածք ցուցաբերող ՀՅԴ-ին ու շատ հաւանաբար այդ նոյն սկզբունքայնութեան հաւատացող ու անոր հաւատարիմ մնացող հայ Մասային:

ՀՅԴ-ն գիտակից է իր առաքելութեան ու քաղաքական մոմընտը լաւ սերտելով կ'ընէ, այն ինչ որ իր պատմական ժառանքը կը թելադրէ: Կը մնայ, որ նախագահ Սարգսեան ու իր վարչակարգը անկեղծ ու հաստատ մնան Հայկական Ցեղասպանութենէն ու անկէ բխած Հայ Դատէն ոչ մէկ գնով չզիջելու իրենց կատարած խոստումներէն:

ԱՄՆ-ՌՈՒՍԱՍՏԱՆ ՀԱԿԱՄԱՐՏՈՒԹԵԱՆ ՀԵՏԵՒԱՆՔՈՎ՝ «Պաղ Պատերազմ»ի Ու «Ազդեցութեան Գօտիներ»ու Ուրուականի Վերադարձը

Մէկ կողմէն Վրաստանի Հարաւային Օսէթիոյ վրայ յարձակումով ու անոր դէմ Ռուսաստանի ծաւալած հակահարձակողական ընթացքով վտանգաւոր աստիճանի հասած կովկասեան թնճուկը, իսկ միւս կողմէն, անցնող Չորեքշաբթի օր Լեհաստանի մայրաքաղաք Վարշաւիոյ մէջ ԱՄՆ-ի եւ Լեհաստանի միջեւ ստորագրուած հրդիրային «Պաշտպանողական Վահան»ի համաձայնագիրը, կարծէք թէ աշխարհը ետ կը տանին խորհրդային օրերու երկբեւեռ ժամանակաշրջանի «Պաղ Պատերազմ»ի ու այսպէս կոչուած «Ազդեցութեան Գօտիներ»ու երբեմնի իրավիճակին:

Հազիւ թէ պայթիւնները լրեցին Կովկասի մէջ, Վրաստանի հարցով «վիրաւորուած» Միացեալ Նահանգները կացութիւնը դեժացուց Լեհաստանի հետ փոխադարձ ապահովութեան ու զինուորական ոժանդակութեան համաձայնագիրը կնքելով:

Ասոր փոխարեն Սոչիի մէջ Ռուսաստանի նախագահ Մետվետեւի հետ հանդիպում ունեցած Սուրիոյ նախագահ Պաշշար Ասատ յայտարարեց, որ կողմերը բաւական յառաջացած են վերաբանալուՍուրիոյ միջերկրական ծովեզերեայ Թարթուս քաղաքին խորհրդային օրերուն գոյութիւն ունեցող ռազմական նաւահանգիստը, որու հիմամբ Ռուսաստան իր նաւատորմը կրնայ Սեւ Ծովէն Միջերկրական Ծով փոխադրել՝ Ուքրանական ժխտական կեցուածքին հետեւանքով:

Աւելին, Ռուսաստանի ու Սուրիոյ նախագահներու հանդիպումին մօտիկ աղբիւրներ նաեւ յայտնեցին, որ Ռուսիա համաձայնած է Սուրիան օժտել հակաօդային եւ հակահրասայլային հրդիրներով, ինչպէս անեւ քննուած է Սուրիոյ մէջ Ամերիկայի Լեհաստանի մէջ զետեղած «Պաշտպանողական Վահան»ի օրինակով վահան մը զետեղել:

Այս նորութիւնները եթէ բան մը կը նշանակեն, այդ ալ այն է, որ կացութիւնը կը վերադառնայ խորհրդային օրերու երկբեւեռ ժամանակաշրջանի «Պաղ Պատերազմ»ի ու այսպէս կոչուած «Ազդեցութեան Գօտիներ»ու երբեմնի իրավիճակին:

Ռուսաստանի ու Սուրիոյ նախագահներու յայտարարութիւններուն առաջին հակադարձողը եղաւ Իսրայէլի արտաքին նախարարը, որ թէըւ նշեց, որ իր երկիրը կը գիտակցի Ռուսաստանի նման պետութեան մը միժազգային շահերուն, սակայն աւելցուց, որէ նման «վահան»ի մը Սուրիոյ մէջ զետեղումը հիմնովին կը փոխէ Միջին Արեւելքի մէջ ուժերու հաւասարակշռութիւնը եւ կե սպառնայ շրջանի ապահովութեան:

Արդիօ՞ք ԱՄՆ.ի առած քայլերը Ռուսաստանի Կողմէ Վրաստանի Օսէթիոյ վրայ կատարած հարձակումին դէմ հակազդեցութիւն է, թէ երկու կողմերը (իմա՝ ԱՄՆ եւ Ռոպւսաստան) արդէն իսկ նախապէս նման ծրագիրներ ծրագրած էին:

Անքամ մը եւս կը շեշտենք, որ մեծպետական ազգային ղահերու հետապնդումը դէպքի մը հակազդեցութեան իմաստով տեղի չունենար, այլ նախապէս ծրագրուաԾ ԿԸԼԼԱՅ: Հետեւաբար, բանականութիւնը ենդադրել կու տայ, որ երկու գերպետութիւններն ալ իրենց «Plan B” ները պատրաստ ունէին:

Հետեւաբար, նկատի ունենալով որ Վրաստան նախայարձակն էր, հարց կը տրուի թէ կացութիւնը դեժացնող կողմը ԱՄՆ-ն էր, որովհետեւ Վրաստան անոր ցուցմունքներով կ'առաջնորդուի: Իսկ ինչո՞ւ ԱՄՆ-ի կողմէ Ռուսաստանը ջղաքրքիր դարձնելու այս ընթացքը: Հարց կը տրուի նաեւ, որ ԱՄՆ այս կացութեան հասնելու գծով որքանո՞վ իրախզէկ դարձուցած էր Երոպայի ու ՆԱԹՕ-ի իր դաշնակիցները:

Իր վարչակարքի վերջին օրերուն Իրաքի ու Աֆղանիստանի հարցերուն վրայ միջազգային նման վտանգաւոր կացութիւններ յառաջացնող Պուշի վարչակարգը, ըստ երեւոյթին, միջազգային աւելի բարդ ու վտանգաւոր կացութիւն մը ժառանք կ'ուզէ ձգել իր յաջորդին: Եթէ այդ յաջորդը Մըքէյնը ըլլայ, ան պիտի ողջունէ կացութիւնը եւ, հետեւաբար, աշխարհը պիտի ստիպուիէ չորս տարի եւս վտանգաւոր կացութիւններ ապրելու ու զանոնք լուծել փորձելու:

Միւս կողմէ, խոհրդային վարչակարգի բլուզումէն ի վեր ընդհանրապէս լուր մնացած Ռուսաստանը արդէն իսկ ԱՄՆ-ը հակակղռելու նախանշաններ ցոյց կու տայ: Աւելին, ան ոչ միայն Իրանի հիւլէական հարցին գծով ՄԱԿ-ի Ապահովութեան Խորհուրդէն ներս իր վէթոն գործածելու պիտի միտի, այլ նոյնիսկկ Իրանը պիտի ներգրաւէ Սուրիոյ հետ իր ստեղծած «Պաղտպանողական Վահան»ին: Այլ խօսքով, Ժուսաստան իր ազդեցութեան գօտին պիտի տարածէ Միջին Արեւելքի մէջ եւ անկարելի չէ, որ իր նաւատորմիղը կայք հաստատէ Միջերկրականէն ետք Ծոցի ջուրերուն մէջ:

Մեզի, հայութեան համար, կացութիւնը պաղ ջիղեր կը պահանջէ: Հայաստան ռազմական ու ապահովական իմաստով համաձայնագիր է Ռուսաստանին: Հետեւաբար, յառաջիկայ հանգրուանին մեր քաղաքական մտածողութեան ու ռազմավարական վերլուծումին հիմնական առանցքը ապագայի միջազգային պղտոր ջուրերուն մէջ մեր երկրի ապահոպվութիւնն ու անվտանգութիւնը ապահովող դիավարութեան տուեալները յայտնաբերելը պէդք է ըլլայ:

ՎՐԱՍՏԱՆԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ՍԱՀԱԿԱՇՒԻԼԻԻ ՕՐԻՆԱԿՈՎ՝ «Բարեկամ եւ Դաշնակից»ի Ոդիսականը...

Քաղաքական դէտեր տարբեր մեկնաբանութիւններ տուին Վրաստանի կողմէ Հարաւային Օսէթիոյ վրայ յարձակումին: Պէտք է ըսել, որ հարցը ինքնին անբացատրելի կը թուի: Այլապէս ինչպէ՞ս բացատրել Սահակաշւիլիի արկածախնդրական քայլը, երբ նոյնիսկ պարզ մարդու մը հասկացողութեամբ ըրածը խելաքարութեան նման բան մըն է:

Անցնող շաբթուան մեր սիւնակով ընդգծեցինք որ նախագահ Սահակաշւիլի նման քայլի դիմելու համար անպայման որ տեղէ մը «կանաչ լոյս» ստացած պէտք է ըլլար եւ ըսինք, որ այս պարագային այդ միմիայն Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներէն կրնար գալ: Արդեօ՞ք այդպէս էր, թէ եղածը պարզապէս Սահակաշւիլիի արկածախնդրական մէկ սադրանքն էր, որով ան կը միտէր աշխարհին ցոյց տալ Ռուսիոյ ճնղումներուն հետեւանքով իր ու իր երկրին դիմագրաւած նեղ կացութիւնը եւ, թէկուզ վտանքելով իր երկրի ապահովութիւնը, առիթ մը կ'ուզէր ստեղծել՝ ԱՊՀ-էն դուրս գալու եւ ՆԱԹՕյին միանալով այդ ապահովութիւնը վերահաստատելու:

Նման հարցերու պարագային այնքան ալ դիւրին չէ իրականութիւնը հաստատել: Այսուհանդերձ, հետաքրքրական էր նշմարել, որ ամերիկայի նախագահին կողմէ Ռուսիոյ նկատմամբ արձակուած խիստ խօսքերուն զուգահեռ, ամերիկացի բարձրաստիճան պատասխանատու մը կը յայտարարեր, որ նման պայմաններու տակ Ամերիկա նպատակ չունի զինուորապէս Վրաստանի օժանդակութեան բութալ: Իսկ ինչպէ՞ս բացատրել նման բան:

«Բարեկամ Ու Դաշնակից»

Առաջին հերթին ընդգծենք, որ Լիբանանի մէջ Մայիսի 7-ին Ամերիկայի «բարեկամ ու դաշնակից» նկատուող «Մարտ 14»ի ղեկավարներուն դէմ Հըզպալլայի շղթայազերծած եւ լրատուական միջոցներով այսպէս կոչուած «Պէյրութի գրաւում»էն ետք, Վրաստանին խօսքէ բացի այլ միջոցաւ օգնութեան չհասնելու Ամերիկայի կեցուածքը՝ արդէն իսկ խնդրոյ առարկայ կը դարձնէ Ամերիկային բարեկամ ու դաշնակից ըլլալու հանգամանքը: «Բարեկամ ու դաշնակից» հասկացութիւնը ջակերտեցինք, որովհետեւ մեզի մտաբերել կու տայ երբեմնի Հռոմէական Կայսրութեան որդեգրած ասութաձեւը իր «արբանեակ» երկիրներուն նկատմամբ: Սակայն, դէպքերը կը փաստէն, որ Ամերիկան, նախագահ Պուշի վարչակարգի վերջաւորութեան, ոչ թէ պատրաստ չէ իր բարեկամներուն ու դաշնակիցներուն պաշտպանելու, այլ նոյնիսկ զանոնք միայնակ կը ձքէ պատերազմի դաշտին վրայ:

Հաշուէյարդար

Հիմա վերադառնանք Սահակաշւիլիին: Ան շատ բան կորսնցուց իր արկածախնդիր քայլով: Այսօր, պատերազմական գործողութիւններու սկսելէն շաբակ մը ետք, թէեւ զինադուլ մը հաստատուած է, բայց անոր կայունութիւնը տակաւի'ն խնդրոյ առարկայ կը մնայ: Վրաստանի Օսէթիոյ եւ Աբխազիոյ ճակատներուն վրայ կորսնցուցած հողամասերը, կրած աւերածութիւնն ու երկրի դիմագրաւած ընկերային ու տնտեսական տագնապները նախ կը սպառնան Սահակաշւիլի իշխանութեան եւ իր երկրին ազգային ապահովութեան: Այլ խօսքով, իր երազած յաղթանակին փոխարեն Սահակաշւիլի ստացաւ ցաւցնող պարտութիւն եւ անկայուն վիճակ, մանաւանդ եթէ ի նկատի ունենաք այն, որ ռուսական զօրքեր այսօր պատերազմական գործողութեանց սկսելէն ետք հաւելեալ վրացական հողեր գրաւած կը մնան եւ անոնցմէ դիւրին կերպով հեռանալու տրամադիր չեն:

Սահակաշւիլի կը պնդէ, որ ռուսական «պատասխան»ը եթէ բան մը ցոյց կու տայ, այդ ալ այն է՝ որ Վրաստանը տրոհելու ծրագիրը պատրաստած էր նախքան Վրաստանի կողմէ Հարաւային Օսէթիոյ վրայ յարձակումը: Ան այս իմաստով հարց կու տայ, թէ ռուսական զօրքերը ինչո՞ւ վնաս պատճառեցին Պաքու-Ճէյճան նաւթատար խողովակին, երբ այդ խողովակը զինուորական նշանակութիւն չունի: Սահակաշւիլի կամ տակաւի'ն խելաքարուած է, կամ ալ իսկապէս հասկացութեան հարց ունի, մանաւանդ որ Ռուսիա բազմիցս դժգոհած էր այդ նաւթամուղէն չօգտուելու իրականութենէն: Տակաւին, հակարակորդին տնտեսական հիմնական կրուանները թիրախ դարձնելը ռազմավարական բնական երեւոյթ կը նկատուի: Բայց, ըստ երեւոյթին, ապշած Սահակաշւիլի մը այս տարրական հարցերն իսկ չի կրնար էմբռնել:

Թրքական «Անկիւն»ը

Նաւթամուղի հարցը լաւապէս օգտագործեց Թուրքիան, որուն վարչապետը՝ Էրտողան, այդ անկիւնէն անուղակի կերպով մուտք գործեց տագնապին մէջ եւ հաշտարարի նոր առաքելութիւն մը ստանձնեց:

Սակայն, պէտք է յստակ ըլլայ բոլորիս, որ Էրտողանի նպատակը դիւանագիտական նոր յաղթանակ արձանագրելը չէ, մանաւանդ որ քարիւղատարի անգործ մնալը օրական $300,000 ի վնաս կը պատճառէ անոր (պէտք չէ մոռնալ նաւե այն պարագան որ քարիւղատարի Վրաստանի մէջ բանելէ դադրելէն առաջ, անոր թրքական բաժնին մէջ ՓՔՔի կողմէ որդեգրուած պայթումը զայն ժամանակաւոր կերպով բանելէ դուրս բերած էր: Պէտք չէ նաւե մտահան ընել Իրանի նախագահ Ահմատինառաթի օրերս Թուրքիա կատարած այցելութիւնը, որուն հիմնական թղթածրարը նաւթի ծառաւ Թուրքիոյ այդ նիւթի կարիքներու ապահովումն է):

Նոր «Սէ՞յմ»

Թրքական դիւանագիտական իսկական ճարպիկութիւնը անցնող Հինգշաբթի օր Թիլիս այցելող Էրտողանի ներկայացուցած այսպէս կոչուած «Կովկասեան Միութիւն» մը յառաջացնելու առաջադրանքն է: Էստ նախապէս Թուրքիոյ մէջ յայտարարածին ու զայն Թիֆլիսի մէջ կրկնելուն, Էրտողան կ'ակնկալէ Կովկասի մէջ խաղաղութիւն հաստատել՝ Կովկասի շրջանի երկիրներու (ներարեալ Ռուսաստանի եւ, ինչու չէ՝ Թուրքիոյ) միութեամբ մը: Այսինքն նոր «Սէյմ» մը:

Հետաքրքրական առաջադրանք, բայց արկածախնդրական բնոյթով: Ինչո՞ւ. որովհետեւ բանից դուրս կու գայ, որ Թուրքիա, որ շրջանէն ներս իր դիրքը ամրապնդող դիւանագիտական արշաւի ձեռնարկած է (տեսնել մեր նախորդ սիւնակները) այս «Սէյմ»ին միջոցաւ կը փորձէ իր շրջանային դերը ընթարցակել Կովկասի մէջ եւս եւ խօսք ունենալ անոր երկիրներուն միջյարաբերութեանց մէջ: Կարծէք Ռուսաստան այնքան ալ միամիտ ըլլայ նման բան չհոտոտալու համար:

Ռուսաստանի Դիրքը

Այս բոլոր խաժամուժին մէջ Ռուսաստան փաստէց, որ շրջանի հիմնական ուժն է եւ կրնայ այդ դերը իրագործել իր զինուորական ուժին միջոցաւ: Անոր նախագահը՝ Մետւետեւ, նախ յստակացուց որ ռուսական բանակի Վրաստան ներդաբանցումը վրացական ուժերու կողմէ Հարաւային Օսէթիոյ մէջ կատարուած էթնիկ մաքրագործումն ու ռուսական խաղաղապահ ուժերու անդամներուն սպաննութիւններն են:

Մետւետեւ աւելի հեռու գնաց Սահակաշւիլին պատերազմի ոճրագործ անուանելով: Ան նաեւ յայտարարեց, որ պիտի չջանայ Սահակաշւիլին պաշտօնանկ ընելու, սակայն անոր խրատեց, որ աւելի լաւ կ'ըլլայ եթէ ան հրաժարի: Այս բոլորը կը նշանակեն, որ Մետւետեւ իր բոլոր քայլերը համադրեց՝ ինքզինք իբրեւ Վրաստանի արկածախնդրութեան հետեւանքով յառաջացած անկայուն կացութիւնը դարմանելու եւ այդ իմաստով իր քայլերը համադրեց Եւրոպայի հետ:
Եւրոպական Նախանձախնդրութիւն

Եւրոպական Նախանձախնդրութիւն

Թէեւ Ամերիկա իր արտգործ նախարար Ռայսի թիֆլիս այցելութեամբ պիտի փորձէ իր գերպետական ծանռութիւնը փաստել, սակայն Ռուսիա դիւանագիտական լուռջ աշխատանքով հարցը փոխադրեց եւրոպական թատերաբեմ ու այդպիսով Ամերիկան դուրս կը ձքէ խաղէն:

Ինչպէ՞ս պատահեցաւ այս: Ռուսիա առաջնահերթութիւնը տուաւ ֆրանսական դիւանագիտական առաջադրանքներուն, երբ ընդունեց Ֆրանսայի արտգործ նախարար Քուշնէրը, որ հիմնական դեր ունեցաւ Վրաստանի զինադադարի ստորագրութեան մէջ: Ամերիկա այս բոլորին մէջ դիտողի դերին մէջ մնաց:

Տակաւի'ն, Ռուսաստան նաեւ դիւանագիտական նոր յառաջխաղած արձանագրեց, երբ զինադադարի ստորագրութեան իրաւունք տուաւ Հարաւային Օսէթիոյ եէ Աբխազիոյ նախագահներուն, ինչ որ երկու տարածքներն ալ միջազգային դիւանագիտական ոլորտ փոխադրեց եւ նոր կարելիութիւններ բացաւ անոնց վերջնական անկախութեան (կամ հանրաքուէներով որոշուած այլ կացութեան) համար:

Եզրափակում

Այս բոլոր վերլուծումներով հանդերձ Կովկասէն ներս խաղաղութեան վերահաստատումը ստորագրուած զինադադարով պիտի չիրականանայ: Կացութիւնը յղի կը մնայ: Զինուորական գործողութեանց վերսկսումը աւելի քան հաւանական է (ըստ վերջին լուրերուն կռիւները դեր աւարտած չեն եւ կը շարունակուին առնուազն Վրաստանի Կորի քաղաքի շուրջ):

Անքամ մը եւս կը մնայ շեշտել, որ Այս կացութիւնը մտահոգիչ է Հայութեան համար: Առաջնահերթ վտանքը կը սպառնայ Ջաւախքին: Աջալուրջ պէտք է ըլլալ նաեւ ղարաբաղեան եակատին վրայ եւ երբեք չմտածել, որ Վրաստանի արկածախնդրութեան հետեւանքով Ատրպէյճան յարձակողական առաջադրանքէն հրառարած է:

Կարեւոր էին Հայաստանի կառավարական պատասխանատուներուն կողմէ կատարուած միասնականութեան կոչերը: Բայց աւելի կարեւոր է նման բան լսել պատնէշի միւս կողմէն, նկատի ունենալով որ ներքին որեւէ խլրտում իր բացասական ազդեցութիւնը պիտի ունենայ մեր երկրին ու ռողովուրդին ապահովութեան նկատմամբ:

Վրաստանի Յարձակոական Աքտը Սպառնալիք Է Հայութեան

Եւ կացութեան վատդարացումը սկսաւ Հարաւային Ոսէթիոյ անկախ հանրապետութեան վրայ Վրաստանի անակնկալ յարձակումով: Ժամանակ մը առաջ գրած էինք, որ յետ Փետրուարի ընտրութիւններուն Երեւանի մէջ տեղի ունեցած խլրտումները վտանգաւոր են՝ նկատի ունենալով որ անոնք խնդրոյ արարկայ կը դարձնեն Հայաստանի ապահովութիւնը: Ըսինք նաեւ, որ կ'ապրինք վտանգաւոր շրջանի ու ժամանակաշրջանի մը մէջ, որովհետեւ Ուքրանիան ու Վրաաստանը կը փորձէին, ու տակաւին կը փորձեն, մաս կազմել ՆԱԹՕ-ի ուխտին, ինչ որ հիմնական վտանգ կը սպառնայ Ռուսիոյ ապահովութեան, մանաւանդ որ Ամերիկա կը փորձէր, ու տակաւին ետ կեցած չէ Ռուսիոյ դէմ հրդիրային կազմածներ զետեղել Արեւելեան Եւրոպայի մէջ: Միւս կողմէ, Ատրպէյճանը ժամանակէ մը ի վեր թշնամական յայտարարութիւններով կը հոխորտայ Արցախին ու Հայաստանին: Եթէ նոյնիսկ Հայ-Թրքական յարաբերութեանց մէջ նորաձեւութիւն մը մտցնելու նախագահ Սարգսեանի փորձը Ապահովական իմաստով «դրական» ակդ կը նկատուի, Վրաստանի այս վերջին քայլը այդ եւս կրնայ խանգարել:

Այս բոլորը ըսինք լաւ գիտնալով որ Հայաստանի ապահովութեան վատդարաձումը իր ժխտական անդրադարձը ունի Արցախի ու Ճավախքի համար:

Հիմա որ Վրաստան զինուորական գործողութիէններու անցաւ Հարաւային Օսէթեան «ծունկի բերել»ու եւ իր գերիշխանութիւնը հոն վերահաստատելու, Իսկ նախագահ Սահակաշվիլի զինակոչ յայտարարեց, կացութիւնը վտանգաւորէն անցաւ պայթուցիկի եւ նոյնիսկ ահաւորի:

Միւս կողմէ, Ռուսիոյ ձեռնածալ չմնալու յայտարարութիւնը եւ վրացական հարցակումի ենթակայ Օսէթիային բոլոր միջոցներով օգնութեան հասնելու վճրականութիւնը Կովկասը անքամ մը եւս ապահովական ծանռ ու խիստ վտանգաւոր կացութեան կը մատնէ: Ռուսական ուժեր արդէն գետնի վրայ հոն են եւ խաշաղապահ դերակատարութիւն ստանձնած են: Սակայն վրացական ռմբակոծումները արդէն իսկ մարդկային վնասներ պատճառած են ռուս զինուորներու շարքերուն մէջ: Այս արդէն բաւարար է, որ Ռուսիա ուժգին կեցուածք մը որդեգրէ Վրաստանի դէմ, որպէսզի այդ միջոցաւ նաեւ խօսք հասկցնէ անոր արեւմտեան ու ամերիկեան դաշնակիցներուն:

Պէտք չէ մոռնալ նաեւ, որ Հարաւային Օսէթիան Վրաստանի միակ անկախամէտ շրջանը չէ: Իրականութեան մէջ, ան չափով աւելի փոքռ է քան Աբխազիան, որ Խորհրդային Միութեան բլուզման արդիւնքով Օսէթիոյ հետ անջատուելով իր անկախութիւնը յայտարարեց Վրաստանէն:

Վրաստանի տարանջատման վտանգը իսկական է Սահակաշվիլիի համար: Ան լաւ կը գիտակցի, որ եթէ չկարողանայ Վրաստանի կազմէն ն երս բերել անջատողական այս երկու շրջանները, Վրաստանը իբրեւ ինքնորոյն երկիր կրնայ կորսուիլ: Այսուհետեւ, գիտնալով վրաստանի ռազմական ուժն ու տնտեսական կարողութիւնը, հարց կը տրուի թէ ան ինչո՞ւ եւ ինչպէ՞ս նման արկածախնդրութեան կը ձեռնարկէ, մանաւանդ նկատի ունենալով որ կը դիմագրաւէ Ռուսիոյ նման հսկայ ուժի մը զինուորական ցասումը: Ռուսիա արդէն յայտարարած է, որ ռուս զինուորներու մահուան պատճառ հանդիսացող կողմը խստօրէն պիտի պատժուի:

Ի՞նչ են նման կացութեան մը մէջ Հայաստանին, Արցախին եւ Ճավախքին դիմագրաւած վտանգները.-

Ատրպէյճան ատենէ մը ի վեր կը սպառնայ զինուորական գործողութեանց անցնիլ Ղարաբաղը վերագրաւելու համար: Տեսանք, թէ Ատրպէյճան ինչպէ՞ս օգտագործեց Երեւանի մէջ Մարտին տեղի ունեցած իշխանութեան դէմ ցոյցերը: Արցախի ճակատին վրայ ճեղք մը բանալու համար: Թէեւ հայկական պաշտպանողական դիրքերը ամուր կը մնան այս վտանգին դիմաց, սակայն կարելի է, որ Հոկտեմբերին նախագահական ընտրութիւններու պատրաստուող Ալիեւ արկածախնդրական քայլերու դիմէ իր ընտրողական պազան ամրացնելու, մանաւանդ որ ան խիստ կարիքը ունի նման բանի:
Այս պայթումին դիմաց ձեռնածալ պիտի չմնան Թուրքիան ու Վրաստանի Արեւմուտքի դաշնակիցներն ու մանաւանդ Ամերիկան, որոնք Վրաստանը Ռուսիոյ դէմ իրենց առաջնակարգ դիրքը կը նկատեն: Վերջապէս, Սահակաշվիլիի վարչակարգը այս ուժերուն կողմէ գունաւոր յեղափոխութեամբ եկած իշխանութիւն մըն է եւ իր առած յարձակողական այս քայլին նկատմամբ վստահաբար խորհրդակցած է անոնց հետ:

Այս յարձակումէն ետք Վրաստան աւելի թշնամական պիտի մօտենայ Ճավախքի նկատմամաբ: Հետեւաբար, այն բոլոր փորձերը, որոնք հոն ապրող հայութեան կեանքի բարելաւման եւ, ինչու չէ, շրջանի ինքնիշխան դառնալուն կը վերաբերէին, յառաջիկայ հանգրուանին պիտի բաղխին վրացական անդրդուելի դիմադրութեան: Շատ հաւանական է նաեւ, որ յայտարարուած
զորակոչին պատճառով Վրաստան ստիպողական վիճակ յայտարարէ երկրէն ներս ու կասեցնէ խաղախական ու քաղաքացիական ազատութիւնները, ինչ որ շեշտակի խնդիրի պիտի վերածուի առանձ այդ ալ խտրութեան թիրախ եղող ճավախքահայութեան համար: Պարզապէս նկատի ունենանք այն պարագան, որ իբրեւ Վրաստանի քաղաքացիներ, ճավախքահայութիւնը պիտի ստիպուի զորակոչի մը ներքեւ իր զաւակները պատերազմի ճակատ ղրկելու եւ զոհելու:

Կացութիւնը բաւականին վտանգաւոր է: չենք գիտեր թէ յառաջիկայ օրերը ի՞նչ նորութուններ պիտի բերեն եւ ի՞նչ շրջանային ու միջազգային կացութիւններ պիտի ստեղծեն:

Հայութեան կը մնայ աչալուրջ եւ զգաստ ըլլալ: Պէտք է լաւ մտածել եւ մեր բոլոր կարելիութիւնները ի գործ դնել՝ Կովկասի մէջ ստեղծուած ու տակաւին ստեղծուելիք այս վտանգաւոր կացութիւններէն նուազագոյն վնասով դուրս գալու:

ՈՒՍԱՆԵԼԻ ԴԱՍԵՐ... ՔԱԹԱՐԷՆ

Այս շաբաթ կ'ուզեմ ընթերցողս վայրկեան մը դուրս բերել վերջին ժամանակաշրջանի գրած նիւթերուս ոլորտէն ու խօսիլ հարցի մը մասին, որ ալիքներ կը յառաջացնէ Միջին Արեւելքի քաղաքական իրականութեան մէջ:

Գրեթէ ծանօթ իրականութիւն է, որ Միջին Արեւելքի քաղաքականութեան հսկաները արաբական կողմէն Սէուտական Արապիան ու Եգիպտոսն են: Մէկը իր դրամով, իսկ միւսը՝ իր ժողովուրդին թիւով: Միւս կողմէ, կան նաեւ Իրանի, Թուրքիոյ եւ Իսրայէլի նման ոչ արաբական շրջանային մեծ ուժեր, առաջինը հարուստ նաւթով ու ժողովուրդի թիւովի, երկրորդը՝ ժողովուրդի թիւով, իսկ երրորդը՝ տարածքով ու ժողովուրդի թիւով փոքռ, բայց արտաքին օժանդակութեամբ, հսկայական ճարտարարուեսրով ու զինական կարողութիւններով հզօր նկատուող ուժեր:

Հոս պէտք է նաեէ շեշտել թէ ժամանակէ ջամանակ աւելի փոքռ ուժեր, ինջպիսին են Սուրիան ու Իրաքը, մասամբ յաջող եւ մասամբ անյաջող փորձեր կատարած են հսկաներու «քլապ»ին մաս կազմելու:

Անշուշտ ընթերցողը իրաւունք ունի հարց տալու թէ վերեւի «քլապ»ի այս բնութագրումը որքանո՞վ իրականութեան կը համապատասխանէ այսօր, մանաւանդ որ Ամերիկայի Իրաքի միջոցաւ շրջանէն ներս հաստատուիլը մեծապէս ազդած է այս շրջանային հսկաներու անցեալին ցուցաբերած կարողականութեան վրայ եւ շրջանէն ներս ժամանակին հաստատուած հաւասարակշռութիւնը, մինչեւ ցնոր տնօրինութիւն, խախտած կը մնայ:

Բայց վայրկեանի մը համար ընդունինք այն բնութագրումը, որուն համաձայն Միջին Արեւելքի վերջին քանի մը տասնամեակներու քաղաքականութիւնը ընթհանրապէս որոշուած է կամ տակաւին կ'որոշուի այս շրջանային հսկաներու միջոցաւ, անշուշտ ի նկատի ունենալով որ անոնք այդ կարելիութեան տէր դարձած էին կամ տակաւին են՝ գերպիտութիւններու եւ Արեւմուտքի հետ անոնց իրականացուցած սերտ յարաբերութիւններով, իրենց «ծանռութեամբ» մնացեալ պետութիւններուն ներուն պարդադրած իրենց ցուցմունքներով, ինչպէս նաեւ՝ դիւանագիտական :

Սակայն, վերջին հանգրուանին այս հսկաներու «քլապ»ին միացած է տարածքով ու ժողովուրդի քանակով համեմատած փոքռ պետութիւն մը՝ որ իր քաղաքական ու դիւանագիտական ճկունութեամբ սկսած է նոր ալիքներ յառաջացնել Միջին Արեւելեան իրականութենէն ներս: Այս երկիրը Ծոցի (ձեզ կը ձգեմ զայն Պարսկական կամ Արաբական կոչելու հարցը) փոքռ երկիրներէն մէկը ըլլալով հանդերձ, կարողացած է քաղաքական նոր «նմոյշ» մը ստեղծել, որ զինք շրջանի քաղաքական ու դիւանագիտական կարեւոր առանցքի վերածած է:

Ընթերցողը պէտք է կարդացած ըլլայ թէ վերջին հանգրուանին Քաթար ի՞նչ կարեւոր դեր ունեցաւ Լիբանանաեան թնճուկի լուծման մէջ: Այն ինչ որ Սէուտական Արապիան ու Եգիպտոսը, իրենց ետին ունենալով Արաբական Լիկան ու անոր կարողականութիւնը, չկրցան իրագործել այսպէս կոչուած «Լիբանանի հանար Արաբական Նախաձեռնութիւն»ը, Քաթարն ու անոր իշխանը կարողացան հարցը լուծման ընթացքի մէջ դնել Մայրաքաղաք Տոհայի մէջ կազմակերպուած Լիբանանաեան Խորհրդաժողովով:

Վերջերս նաեւ քաղաքական դէտեր սկսած են արտայայտուիլ Պաղեստինեան թնճուկի գծով լուծումի մը հասնելու հարցը եւս Քաթարին յանձնելու մասին:

Եթէ Թուրքիոյ կառավարութիւնը իր շրջանային ու համաշխարհային դիւանագիտական «իմէճ»ը բարելաւելու նպատակով Սուրիա-Իսրայէլ անուղղակի բանակցութիւններուն նախաձեռնողը եղաւ ու այդպիսով մասամբ օգտակար հանդիսացաւ Սուրիոյ հանդէպ այսպէս կոչուած ամերիկեան մեկուսացման քաղաքականութեան մէջ ճեղք մը գոյացնելու, այդ կատարեց իր ոչ արաբ շրջանային ուժ ըլլալուն եւ Իսրայէլի, իսկ վերջին տարիներուն Սուրիոյ, իր հետ ունեցած դիւանագիտական կապերու ամրապնդման միջոցաւ:

Անդին, Քաթար, փոքռ արաբ երկիր մը, կարողացաւ արաբական աշխարհէն ներս հարցեր լուծելու (կամ չլուծելու) մենաշնորհը ունեցող Սէուտական Արաբիայէն ու Եգիպտոսէն խլել այդ մենաշնորհը եւ այսպիսով սկիզբ մը յառաջացուց քաղաքական նոր դրուածքի մը, որ կարող է մեծ փոփոխութիւններ յառաջացնել շրջանին մէջ:

Հիմա խօսինք այն մասին թէ ի՞նչ հիմքերու կը յենի Քաթարեան այս նոր քաղաքականռդիւանագիտական դրուածքը:

Իր քարիւղի շտաեմարաններուն պատճառաւ Ծոցի շրջանը միշտ ալ կարեւոր դեր ունեցած է միջազգային քաղաքականութեան մէջ: Անոր ապահովութիւնը հիմնական հարց է Ամերիկային ու արեւմուտքին համար: Այն աստիճանին, որ գերպետութիւններ վարանած չեն իրենց զինուորական մկանները նշմարելի դարձնել անոր ջուրերուն մէջ: Կը բաւէ ակնարկել վերջերս Իրանի կողմէ ծոցը փակելու վտանքին դիմաց (եթէ նման վտանք իրականութիւն է թէ երեւակայական) ամերիկեան ու եւրոպական նաւատորմերու կողմէ հոն կատարուած ուժի ցուցադրութեան:

Քաթարը ծոցի արաբական կողմը եզերող Քուէյթի, Արաբական Էմիրութեանց եւ շարք մը քաիւղով հարուստ արաբական փոքռ երկիրներու ղարքին գտնուող Երկիր մըն է: Մինջ վերջին տասնամեակին այս փոքռ երկիրները տնտեսական հսկայական յառաջացումներ կ'արձանագրեն ու քարիւղի գիներու բարձրացման արդիւնքով (կամ հետեւանքով) յաւելեալ գումարներ կը ներդրեն իրենց ապագայ վերելքին համար, Քաթար այդ բոլորէն անդին կ'անցնի ու հարստութեան կողքին ինքզինքին իր կարողութիւններէն անդին շրջանային ու միջազգային դիւանագիտական ու քաղաքական վարկ կ'ապահովէ:

Այս գղով քանի մը հաստատումներ կատարենք.-

Քաթար իր հողերուն վրայ կը պահէ շրջանի ամենամեծ ամերիկեան խարիսխը:
Ամերիկայի շրջանային բանակի ղեկավարութիւնը Քաթարի մէջ կը գտնուի:
Քաթար տէրն է ու իր հողին վրայ կը բանեցնէ «Ալ Ճազիրա» արաբական լրատուկան կայանը (որ վերջերս նաեւ արձակեց իր անգլերէն լրատուական բաժինը), որ որոշ չափով հակաամերիկեան լրատուութիւն կը սփռէ:
Քաթար իսկապէս յատուկ հաւասարակշռութիւն կը պահէ շրջանէն ներս իրար հակասող ուժերուն մ իջեւ: Ան մէկ կողմէ բարեկամն ու դաշնակիցն է Ամերիկային ու Եւրոպային, ինչպէս նաեւ շրջանային հսկաներ՝ Սէուտական Արաբիոյ ու Եգիպտոսի, իսկ միւս կողմէ յարգանքի կ'արժանանայ Իրանի եւ Սուրիոյ կողմէ:
Քաթար այն արաբական երկիրներէն է, որ դիւանագիտական կապեր ունի Իսրայէլի հետ:

Ինչպէ՞ս բացատրել Քաթարի այս «ֆենոմեն»ը:

Վերջերս, Փարիզի մէջ, Ֆրանսայի նախագահ Սարքոզիի հրաւէրով կայացաւ Միջերկրական Ծովը եզերող երկիրներու համագործակցուդեան վեհաժողովը: Հոն էին զանազան երկիրներու նախագահները եւ Սարքոզի, Ֆրանսայի անկախութեան տօնին առէնդեր առիդը ապահովեց նախ ֆրանսական դիւանագիտութեան ու իր անձնական «իմէճ»ին զարկ տալու, լիբանանեան ու պաղեստինեան հարցերու լուծման գործընթացը ամրագրելու, ինչպէս նաեւ՝ Սուրիա-Իսրայլ բանակցութեանց յարատեւումը ապահովելու:

Այս հաւաքին զարմանալի երեւոյթներէն մին էր Յորդանանի նման երկրի մը (որ Միջերկրականի եզրէն այնքան ալ հեռու չի գտնուիր) ներկայացուցիչին, այս պարագային թագաւորին, բացակայութիւնը:

Սակայն հարցին աւելի զարմանալի իրողութիւնը այն էր, որ հոն կը գտնուէր Միջերկրական Ծովէն շատ ու շատ հեռու գտնուող Քաթարի իշխանը:

Տակաւի'ն շատ երկար կարելի է խօսիլ Քաթարի շղթայազերծած դիւանագիտական ու քաղաքական իսկապէս հիանալի գործընթացին մասին: Կարելի է նաեւ երկար խօսիլ այն մասին, թէ Քաթար այն երկիրներէն է, որու կառավարութիւնը ինքնաքննադատման ճամբով կը փորձէ իսկական ժողովրդավարութիւն մը հիմնել շրջանի մը մէջ, ուր նման բան երեւակայական կը թուի ըլլալ: Կրնանք նաեւ երկար խօսիլ այն մասին, թէ Քաթարի ժողովուրդը իր կառավարութեան ներքին քաղաքականութեան արդիւնքով շրջանի ամենէն բարոր ժողովուրդներէն է, չ'ըսելու համար ամենեն բարորը: Սակայն, այս հարցերը երկրորդական են Քաթարի արտաքին յարաբերութեանց մարզէն ներս արձանագրած դիւանագիտական յառաջխաղացքին:

Հետեւաբար, ուսանելի շատ դասեր ունինք քաղելիք Քաթարէն...